Plan transformacji 5.0 Drukarki 3D: to rzeczywistość dzięki dekretowi PNRR

Rusza ulga podatkowa dla przedsiębiorstw przystępujących do planu Transformacja 5.0. Wraz z dekretem PNRR opublikowanym w Dzienniku Urzędowym może rozpocząć się pakiet ulg mających na celu wspieranie efektywności energetycznej i cyfryzacji firm.

W dwuletnim okresie 2024-2025 przedsiębiorstwa będą mogły korzystać z zachęt w formie ulgi podatkowej w ramach planu Transformacja 5.0. W dniu 26 lutego br. Ministerstwo Przedsiębiorczości i Made in Italy (Mimit) zatwierdziło dekret z mocą ustawy PNRRr (D.L. nr 19/2024), opublikowany w Dzienniku Urzędowym nr 52 z dnia 2 marca 2024 r., zawierający szereg istotnych środków dla przedsiębiorstw, mających na celu zachęcenie do poprawy efektywności procesów produkcyjnych, poprzez zmniejszenie zużycia energii i ukierunkowanie ich na zrównoważony rozwój oraz tzw. „zielony” rozwój, co dotychczas często pozostawało jedynie na papierze. Ulga ta jest szczegółowo uregulowana w artykule 38 wspomnianego dekretu.

Plan Transformacja 5.0 jest finansowany z funduszy o wartości 6,3 miliarda euro i obowiązuje od 2 marca 2024 roku. Celem tego środka jest wsparcie procesu transformacji cyfrowej i energetycznej przedsiębiorstw.

Transformacja 5.0 jest efektem propozycji, którą Włochy przedstawiły na forum UE, zatwierdzonej przez Komisję 24 listopada oraz przez Radę 8 grudnia. Chodzi o zmiany strukturalne, które wpływają na włoski PNRR, którego wartość wzrosła w międzyczasie ze 191,5 do 194,4 mld euro, liczba celów z 527 do 614, misji z 6 do 7, wraz z wprowadzeniem rozdziału Repower EU. Liczba reform, które Włochy muszą wdrożyć, zmienia się z 69 na 66. Nowy PNRR przeznacza 2,9 mld euro na wsparcie systemu produkcyjnego w zakresie transformacji ekologicznej, technologii neutralnych emisyjnie (net zero) oraz konkurencyjności i odporności strategicznych łańcuchów dostaw. Wszystkie inwestycje mają na celu wspieranie efektywności energetycznej procesów produkcyjnych, autokonsumpcji energii elektrycznej, gospodarki o obiegu zamkniętym oraz efektywnego wykorzystania zasobów, jednak wszystkie te środki zależą od dekretów wykonawczych, które nie zostały jeszcze opublikowane.

Efektywność i oszczędność energii

Działania objęte ulgą muszą przynieść wymierne rezultaty w zakresie efektywności energetycznej i oszczędności energii. W tym celu konieczne będzie spełnienie jednego z dwóch poniższych warunków: w przypadku inwestycji w dobra 4.0, oszczędność energii osiągnięta w docelowych procesach musi wynosić co najmniej 5% w stosunku do poprzedniego zużycia w tych samych procesach; natomiast w przypadku działań niezwiązanych z konkretnymi procesami docelowymi, redukcja końcowego zużycia energii musi wynosić co najmniej 3%. Intensywność korzyści będzie modulowana według co najmniej jednej z trzech stawek w zależności od osiągniętych wyników. Projektowi musi towarzyszyć certyfikacja „ex ante” wystawiona przez specjalistę poświadczająca zasadność prac, a po ich zakończeniu dodatkowa certyfikacja „ex post” musi zweryfikować, czy parametry zostały faktycznie dotrzymane. Dekret wykonawczy powinien pojawić się w pierwszych miesiącach 2024 roku.

Cele i rodzaje inwestycji kwalifikowalnych

Celami planu Transformacja 5.0 są:

• Zwiększenie efektywności energetycznej i promowanie przyjęcia autokonsumpcji energii odnawialnej w przedsiębiorstwach, w celu osiągnięcia skumulowanej oszczędności 0,4 Mtoe zużycia energii w okresie 2024-2026.
• Wspieranie cyfryzacji przedsiębiorstw poprzez wdrażanie innowacyjnych technologii, takich jak zaawansowana robotyka, sztuczna inteligencja, Internet rzeczy (IoT), druk 3D i cloud computing.
• Promowanie konkurencyjności włoskich przedsiębiorstw na rynkach międzynarodowych.

Będzie to ulga podatkowa o charakterze przyrostowym w stosunku do tej już przewidzianej w ramach Transformacji 4.0. Stawki ulgi nie zostały jeszcze określone, ale według zapowiedzi osiągną maksymalnie 20% i będą mogły sumować się ze stawkami Transformacji 4.0. Zatem maksymalna stawka dla przedsiębiorstw, które będą mogły połączyć obie zachęty, wyniesie 40%, do czego mogą dojść dwie dodatkowe mniejsze stawki, łącznie do maksimum 45%.

Intensywność korzyści, a więc procent uznanej ulgi podatkowej, będzie się różnić w zależności od postępów osiągniętych w zakresie efektywności energetycznej na poziomie przedsiębiorstwa (co najmniej 3%) lub na poziomie danego procesu produkcyjnego (co najmniej 5%).

Stawki zachęt

Zachęta przewidziana przez plan Transformacja 5.0 to ulga podatkowa, którą można wykorzystać w ramach kompensaty z należnościami podatkowymi lub w formie rabatu na kwotę należną dostawcy dóbr inwestycyjnych.

Stawka ulgi podatkowej zmienia się w zależności od rodzaju inwestycji oraz stopnia oszczędności energii lub osiągniętej innowacji.

W szczególności stawki prezentują się następująco:

• Inwestycje w dobra inwestycyjne na rzecz efektywności energetycznej
  • 50% kosztów, jeśli oszczędność energii wynosi co najmniej 30%
  • 30% kosztów, jeśli oszczędność energii wynosi co najmniej 20%
• Inwestycje w dobra inwestycyjne na rzecz innowacji
  • 40% kosztów, jeśli dobro mieści się w kategorii dóbr 4.0
  • 20% kosztów, jeśli dobro nie mieści się w kategorii dóbr 4.0

Wymogi dostępu do ulgi podatkowej

Aby uzyskać dostęp do ulgi podatkowej, inwestycje muszą zostać zrealizowane do 31 grudnia 2026 roku. Ponadto dobra inwestycyjne muszą być nowe i zakupione od dostawców z siedzibą we Włoszech.

Inwestycje kwalifikowalne

Przechodząc do kwestii wydatków kwalifikowalnych, muszą one zostać poniesione między 1 stycznia 2024 r. a 31 grudnia 2025 r. Zatem wszystkie firmy, które już dokonały inwestycji od początku 2024 roku do dnia dzisiejszego, jeśli spełniają wymogi przewidziane przez normę, mogą być spokojne: będą mogły ubiegać się o ulgę podatkową z planu Transformacja 5.0.

Inwestycjami objętymi ulgą podatkową będą te, które posiadają wymagania krajowego planu Przemysł 4.0, czyli spełniające dobrze znane 5+2 wymogi obowiązkowe.

Jednak te wymagania nie wystarczą do uzyskania korzyści. Inwestycje muszą obowiązkowo (pod rygorem wykluczenia) gwarantować minimalną oszczędność energii na poziomie 3% w odniesieniu do całej struktury produkcyjnej lub 5% w odniesieniu do konkretnego procesu produkcyjnego objętego inwestycją.

W tym minimalnym przedziale uzyskano ulgę podatkową w wysokości:

• 35% dla inwestycji do 2 500 000,00 EUR;
• 15% dla inwestycji w przedziale od 2 500 000,00 EUR do 10 000 000,00 EUR;
• 5% dla inwestycji w przedziale od 10 000 000,00 EUR do 50 000 000,00 EUR.

Maksymalna kwota inwestycji kwalifikowalnej wynosi 50 000 000,00 EUR.

Dekret rozszerzył również stosowalność ulgi podatkowej na dwie kategorie oprogramowania (zgodnie z załącznikiem B – Ustawa 232/2016), niezbędne do monitorowania zużycia energii w firmie.

Obowiązki formalne

Jeśli chodzi o obowiązki formalne, nie brakuje nowości w porównaniu do ulgi na dobra inwestycyjne 4.0. Aby uzyskać ulgę podatkową planu Transformacja 5.0, konieczne będzie umieszczenie w dokumentach przewozowych, fakturach i wszelkiej dokumentacji związanej z inwestycjami odniesienia normatywnego do art. 38 ust. 15 dekretu PNRR z dnia 02.03.2024.

W porównaniu z projektem, dekret nr 19 przypisuje pierwszoplanową rolę GSE (Gestore dei Servizi Energetici). Przed przystąpieniem do realizacji projektu konieczne będzie dokonanie zgłoszenia do operatora usług energetycznych (GSE) i wyznaczenie niezależnego biegłego, który będzie musiał poświadczyć redukcję zużycia o określone wartości procentowe.

Certyfikacja biegłego

Po zakończeniu inwestycji należy dokonać nowego zgłoszenia, wraz z drugą certyfikacją biegłego, co ma na celu potwierdzenie zakończenia inwestycji.

Do tych certyfikacji „ex ante” i „ex post”, dekret nr 19 dodaje wśród niezbędnych obowiązków zgłoszenie dotyczące opisu projektu inwestycyjnego. Zgłoszenie to zostanie następnie przekazane przez GSE do Ministerstwa Przedsiębiorczości i Made in Italy.

Jako uzupełnienie wymagane będzie również sprawozdanie biegłego rewidenta, tak jak miało to miejsce do tej pory w przypadku ulgi na działalność badawczo-rozwojową i szkolenia 4.0.

Podsumowując, niezbędne będą następujące dokumenty:

• 2 zgłoszenia do GSE (przed i po wykonaniu inwestycji);
• 2 certyfikacje biegłego (przed i po wykonaniu inwestycji);
• 1 sprawozdanie biegłego rewidenta (po zakończeniu inwestycji).

Jasne jest, że intencją ustawodawcy było uczynienie tej nowej ulgi podatkowej bardziej kontrolowalną, co przełożyło się na bardziej złożone zarządzanie całym procesem.

Na szczęście przewidziano dodatkową ulgę podatkową do 10 000,00 EUR na certyfikaty biegłego oraz, dla przedsiębiorstw niepodlegających obowiązkowemu audytowi finansowemu, dodatkową ulgę do 5 000,00 EUR na sprawozdanie rewidenta.

Skupienie na certyfikacjach w celu uzyskania zachęt

Aby uzyskać zachętę, konieczne będzie również uzyskanie certyfikacji „ex ante”, wydanej przez niezależnego rzeczoznawcę, który będzie musiał zaświadczyć, że projekt spełnia kryteria kwalifikowalności dotyczące redukcji całkowitego zużycia energii. Druga certyfikacja „ex post”, po zakończeniu inwestycji, poświadczy faktyczną realizację inwestycji zgodnie z postanowieniami certyfikacji „ex ante”.

Podmioty uprawnione do wydawania certyfikatów powinny być tymi samymi, które są upoważnione do sporządzania certyfikacji techniczno-ekonomicznej przewidzianej przez Fundusz wspierający Transformację Przemysłową w części dotyczącej efektywności energetycznej:

• EGE (Ekspert ds. zarządzania energią) akredytowani wg UNI CEI 11339
• ESCO akredytowani wg UNI CEI 11352
• Organizacje akredytowane wg ISO50001
• Geolodzy, inżynierowie i technicy przemysłowi wpisani na listę odpowiedniego samorządu zawodowego lub będący pracownikami firmy zlecającej audyt energetyczny.

W tym ostatnim przypadku inżynierowie i technicy przemysłowi byliby upoważnieni do sporządzania zarówno ekspertyz dla ulgi 4.0, jak i 5.0, podczas gdy inni byliby uprawnieni tylko do ekspertyz 5.0. Maksymalny limit podlegający uldze dla każdej inwestycji powinien wynosić 50 milionów euro.

Różnice w stosunku do planu Transformacja 4.0

Aby lepiej zrozumieć zakres nowości wprowadzonych przez plan Transformacja 5.0, warto podsumować sytuację poprzednią, która zresztą będzie przebiegać równolegle do nowego programu zachęt w przypadkach, gdy podmioty chcące z niego skorzystać nie będą w stanie wprowadzić interwencji przynoszących oszczędność energii co najmniej 3% w strukturze produkcyjnej lub 5% w procesach objętych projektem.

Plan Transformacja 4.0 był finansowany w ramach Misji 1 – Komponent 2 „Cyfryzacja, innowacje i konkurencyjność systemu produkcyjnego” PNRR, z budżetem 13,381 mld euro (do którego dochodzi 5,08 mld euro z Funduszu uzupełniającego) i miał na celu wsparcie transformacji cyfrowej przedsiębiorstw poprzez zachęcanie do prywatnych inwestycji w dobra i działania wspierające cyfryzację poprzez przyznanie ulgi podatkowej na: zakup dóbr materialnych; zakup niematerialnych dóbr 4.0 (np. zaawansowane oprogramowanie); zakup tradycyjnych dóbr niematerialnych (np. oprogramowanie podstawowe); działania badawczo-rozwojowe i innowacyjne; działania szkoleniowe 4.0. Materialne i niematerialne dobra 4.0 podlegające reżimowi zachęt są określone w dwóch Załącznikach (A i B) sporządzonych przez ówczesne Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego.

Wnioski

Ulga podatkowa przewidziana w planie Transformacja 5.0 może być już uważana za rzeczywistość dzięki dekretowi PNRR. Brakuje jeszcze kilku dekretów wykonawczych, ale wątpliwości co do jej operacyjności można uznać za rozwiane. Procedura jest już niemal kompletna.

Plan ma na celu zachęcenie do poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstw, wprowadzając ulepszenia w stosunku do poprzedniej Transformacji 4.0. Jest skierowany do wszystkich przedsiębiorstw na terytorium kraju bez rozróżnienia i przewiduje system zróżnicowanych stawek w zależności od rodzaju interwencji, którą chce się wdrożyć.

Mimo że zalety przeważają nad wadami, nie brakuje pewnych luk w planie Transformacja 5.0, zwłaszcza w odniesieniu do cyfryzacji, a szczególnie w kwestii szkoleń.

Często zadawane pytania